Nghệ An, được – mất từ xuất thô đá trắng?

Nghệ An, được - mất từ xuất thô đá trắng?

 

(VLR) Tuy là tỉnh có nguồi tài nguyên đá trắng vào dạng nhất nhì nước ta nhưng nhiều năm nay, mặt hàng này ở Nghệ An vẫn chủ yếu xuất khẩu dưới dạng thô nên lợi nhuận thu được rất hạn chế, dẫn đến thất thu ngân sách, cạn kiệt tài nguyên.
Mặt hàng đá trắng được tập kết tại cảng Cửa Lò trước khi xuất thô

Mặt hàng đá trắng được tập kết tại cảng Cửa Lò trước khi xuất thô

Theo thống kê của Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu (Sở Công Thương tỉnh Nghệ An), năm 2018, giá trị xuất khẩu khoáng sản đá của tỉnh Nghệ An đạt 72 triệu USD; năm 2019 đạt khoảng 71 triệu USD; năm 2020 đạt khoảng 84 triệu USD.

Nhìn từ số liệu này cho thấy, nguồn ngoại tệ mà địa phương này thu về từ việc xuất khẩu khoáng sản là đá trắng đều theo điệp khúc “năm sau cao hơn cùng kỳ năm trước”. Vậy nhưng, loại mặt hàng này mà Nghệ An xuất đi chủ yếu từ nguồn đá hoa trắng thô (hay còn gọi đá hộc trắng) mà chưa phải là đá bột đã qua chế biến.

Chính vì vậy, giá trị kinh tế cũng như nguồn ngoại tệ thu về rất thấp. Bởi theo như số liệu của Sở Công Thương tỉnh Nghệ An cung cấp, năm 2020 khối lượng xuất khẩu đá hộc trắng thô là 1,246 triệu tấn, thu được gần 24 triệu USD, đá trắng xay thành bột siêu mịn xuất khẩu là gần 590 nghìn tấn thu lại 47 triệu USD. Tức là chỉ có khoảng hơn 32% đá trắng xuất khẩu đã qua tinh chế thành bột, còn lại tới gần 68% là đá hộc thô.

Nghĩa là, Nghệ An chủ yếu xuất đi số lượng lớn đá hộc trắng chứ hàng hóa chế biến dạng bột siêu mịn lại chiếm số lượng khiêm tốn. Mặc dù đá bột trắng siêu mịn số lượng xuất khẩu ít nhưng giá trị kinh tế lại cao hơn hàng chục lần so với đá hộc trắng bán thẳng cho thương lái nước ngoài nhập về.

Cụ thể, giá trị thu lại từ 1 tấn đá trắng thô trung bình chỉ được khoảng trên dưới 20 USD trong khi của đá trắng xay siêu mịn tương đương khoảng 90 – 100 USD (chênh lệch tương đương khoảng 4 – 5 lần). Và, nếu như hơn 1,2 triệu tấn đá hộc trắng thô xuất đi trong năm 2020 vừa qua được các doanh nghiệp chế biến thành đá xay siêu mịn trước khi xuất khẩu thì nguồn thu sẽ tăng thêm khoảng 100 triệu USD (tương đương hơn 2.300 tỷ đồng).

Về giá trị thu lại từ 1 tấn đá trắng thô trung bình chỉ được khoảng trên dưới 20 USD trong khi đá trắng xay siêu mịn tương đương khoảng 90 – 100 USD, lãnh đạo một doanh nghiệp ở Nghệ An diễn giải: Thực tế thì giá bán sản phẩm bột đá có độ trắng từ 90-94%: giá xuất khẩu FOB: 32-34 USD mỗi tấn; còn giá bán đá thô (dạng cục) có độ trắng từ 85-94%: giá xuất khẩu FOB: 19 – 22 USD mỗi tấn.

“Thuế suất thuế xuất khẩu mặt hàng đá thô là 15%, còn thuế suất thuế xuất khẩu mặt hàng bột là 5%. Vì vậy, tính ra thì thuế xuất khẩu đá thô: 20 USD * 15% = 3,0 USD (đồng thời thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ phục vụ cho hoạt động xuất khẩu đá thô này không được khấu trừ). Trong khi thuế xuất khẩu bột: 32 USD * 5% = 1,6 USD. Như vậy, nếu so sánh việc nộp ngân sách Nhà nước đối với việc xuất khẩu đá thô và bột đã qua chế biến thì xuất khẩu đá thô nộp ngân sách nhiều hơn”, chủ một doanh nghiệp phân tích.

Cần cấm xuất khẩu thô để không “chảy máu” đá trắng

 

Thực trạng xuất thô đá trắng một cách ồ ạt khiến nguồn tài nguyên này tại Nghệ An đang dần cạn kiệtThực trạng xuất thô đá trắng một cách ồ ạt khiến nguồn tài nguyên này tại Nghệ An đang dần cạn kiệt

 

Ông Phạm Văn Tám – Giám đốc Công ty CP Tân Long cho rằng, về mặt chủ trương thì việc cấm xuất nguyên liệu thô đá hoa trắng đã được trung ương ban hành, chỉ đạo. Tuy nhiên, chẳng hiểu vì lý do gì, trong những năm qua, lượng hàng đá hoa trắng dạng thô từ các điểm mỏ ở huyện Quỳ Hợp vẫn ồ ạt đi về cảng Cửa Lò (Nghệ An), cảng Nghi Sơn (Thanh Hóa)…

Trong khi đó, lợi nhuận cũng như ngân sách thu về từ việc xuất khẩu thô rất thấp, thậm chí là quá lãng phí. Chưa kể, tại các điểm mỏ mà nhà nước cấp phép khai thác đang phung phí một khối lượng lớn đá vụn sau khai thác đang bị các doanh nghiệp bỏ đi.

Đại diện một số doanh nghiệp tham gia đầu tư công nghệ chế biến đá trắng siêu mịn trên địa bàn Nghệ An cũng cho biết, với cơ chế quản lý, điều hành như hiện nay đang khiến cho nguồn tài nguyên đá hoa trắng đang dần cạn kiệt. “Doanh nghiệp đầu tư hàng trăm tỷ đồng để lắp đặt công nghệ, nhà xưởng… nhằm đón đầu trong lĩnh vực chế biến đá hoa trắng thành sản phẩm tinh chế siêu mịn. Tuy nhiên, do cách quản lý hiện nay đang “bật đèn xanh” cho doanh nghiệp xuất khẩu thô trực tiếp ra nước ngoài nên tạo ra sự cạnh tranh thiếu lành mạnh.

Xuất khẩu đá trắng thô vô hình chung đã bóp nghẹt ngành công nghiệp chế biến đá

Xuất khẩu đá trắng thô vô hình chung đã bóp nghẹt ngành công nghiệp chế biến đá

Được biết, hiện trên địa bàn Nghệ An có khoảng gần 20 doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ chế biến đá hoa trắng siêu mịn. Trong khi đó, do cơ chế quản lý của địa phương, cách điều hành của các Bộ, ngành TW còn nhiều bất cấp như trong thời gian qua thì tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 02 ngày 25/4/2011 chẳng biết khi nào mới có thể cụ thể hóa vào thực tiễn.

Nếu chúng ta không khống chế ngay từ bây giờ thì vĩnh viễn chúng ta sẽ mất đi một khối lượng lớn nguồn tài nguyên vô giá mà chẳng biết đến khi nào mới có thể tái tạo lại được. Đề nghị các cấp có thẩm quyền kịp thời dừng cho xuất khẩu thô đá trắng, không những mất nguồn ngân sách 1/4 của tỉnh, mà nghiệp trọng hơn là: bóp chết ngành công nghiệp chế biến sâu. Bởi lẽ khi các nước: Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc… họ mua được nguyên liệu thì về nước họ tự chế biến, vậy giá trị gia tăng là quốc gia các nước hưởng, Nghệ An chỉ khai thác thuê, chỉ được hưởng nhân công mà thôi, thiết tha các cấp thẩm quyền dừng gấp việc xuất nguyên liệu thô”, một doanh nghiệp kiến nghị.

Theo báo cáo của cảng Cửa Lò (thuộc Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh) năm 2017, tổng số mặt hàng đá các loại xuất qua cảng Cửa Lò là 676.229 tấn; năm 2018 là 697.123 tấn; năm 2019 là 502.883 tấn và năm 2020 là 514.973 tấn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *